สวนพฤกษศาสตร์ โรงเรียนบ้านหัวสะพานมิตรภาพที่217


ผู้ส่งข่าว:
admin
6 ธ.ค. 2553 เวลา 22:17 น.
ประโยชน์แท้แก่มหาชน
ประโยชน์แท้แก่มหาชน

โรงเรียนได้มอบหมายให้ครูประจำวิชาทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้บูรณาการการใช้ประโยชน์จากชุมเห็ดเทศ โดยมีลำดับขั้นตอนในการศึกษาดังนี้

1.ศึกษาชื่อพืช ชื่อวิทยาศาสตร์ ชื่อวงศ์ ข้อมูลเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์จากส่วนต่างๆ ของชุมเห็ดเทศ
2.ศึกษาชุมเห็ดเทศโดยปัจจัยที่ศึกษามีทั้งสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต เพื่อให้เห็นคุณสมบัติเด่น รู้ค่า รู้ประโยชน์ โดยมอบหมายให้นักเรียนศึกษาศักยภาพ คุณประโยชน์ แนวคิด แนวทาง วิธีการ การนำชุมเห็ดเทศไปใช้ประโยชน์ทางด้านยารักษาโรคหรือสิ่งประดิษฐ์ใหม่ ๆ
3.ศึกษาคุณสมบัติของชุมเห็ดเทศ โดยพิจารณาลักษณะ 3 ด้านดังนี้

ด้านรูปลักษณ์ ได้ให้นักเรียนศึกษาส่วนประกอบต่าง ๆ ของชุมเห็ดเทศ เช่น ราก ลำต้น ใบ ดอก ผล เมล็ด เป็นต้น

ด้านคุณสมบัติ ได้ให้นักเรียนศึกษากลไกและกระบวนการด้านเคมี เช่น กลิ่น รสชาติ เป็นต้น ค้นหาศักยภาพที่มีอยู่ในชุมเห็ดเทศแล้วให้นักเรียนบอกศักยภาพพร้อมทั้งคิดประดิษฐ์ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากชุมเห็ดเทศ
ด้านพฤติกรรม

ผลการศึกษา
ชุมเห็ดเทศมีประโยชน์ด้านสมุนไพร ดังนี้

ดอก ใช้ดอกสดลวกรับประทานเป็นยาระบาย (มาลี บรรจบและ คณะ ,2541) แก้อาการท้องผูก (สสม.2537)และใช้ขับเสมหะ แก้หืด (สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย,2530)

ใบ นำมาใช้เป็นยาทาภายนอก ขับพยาธิ บำบัดรักษา โรคผิวหนังจำพวกกลาก ผิวหนังอักเสบ ผดผื่นคัน บรรเทาอาการอักเสบของเส้นประสาท รักษาแผลหนอง ผดผื่นคัน ต้มกลั้วบ้วนปาก ดื่มรักษาอาการอักเสบของกระเพาะ เป็นยาระบายอ่อน ๆ (ธารธรรมแก้ว เชื้อเมือง,2537)เนื่องจากใบมีสารแอนทราคิวโนน (Anthraquinone glycosides)จึงมีฤทธิ์เป็นยาระบายโดยกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ใหญ่และมีฤทธิ์ฆ่าเชื้อโรค(พระพิสาลพัฒนาทร และ คณะ,2537)นอกจากนี้ใบยังใช้แก้โรคผิวหนัง ผื่นคัน (วุฒิ วุฒิธรรมเวช,2543)

ราก ใช้ต้มเป็นยาเบื่อพยาธิ แก้อาการท้องผูก(สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย,2530)
เปลือกไม้และเนื้อไม้ ใช้สำหรับขับน้ำเหลืองเสีย (ธารธรรมแก้ว เชื้อเมือง, 2537 )

ฝัก รักษากลาก ขับพยาธิ และใช้เมล็ดแก้ท้องผูก บำรุงธาตุ แก้ปัสสาวะเหลือง รักษาหิดและ สิว ขับเสมหะ ขับปัสสาวะ ทำให้หัวใจปกติ รักษาตกมูกเลือด ( พระพิสาลพัฒนาทร และคณะ, 2539)

ปัจจัยที่ศึกษา

1.ด้านสิ่งมีชีวิต

ราก
คุณสมบัติ ไม่มีกลิ่นฉุน
ศักยภาพ เป็นยาระบาย
คุณประโยชน์ รักษาอาการท้องผูก ช่วยระบาย
แนวคิด ต้มดื่มเป็นยาระบาย
แนวทาง ต้มรากสดหรือแห้ง

วิธีการ
1.เลือกรากชุมเห็ดเทศที่แก่จัด ล้างให้สะอาด
2.ใช้รากหนักประมาณ 10 กรัม ต้มกับน้ำประมาณ 1,000 ลบ.ซม.ต้มให้เหลือน้ำ 500 ลบ.ซม.เติมเกลือเล็กน้อย ดื่มวันละ 1 แก้ว

นวัตกรรมด้านวัตถุ ยาระบายบรรจุขวด

ลำต้น
คุณสมบัติ ไม่มีกลิ่นฉุน
ศักยภาพ เป็นยาระบาย
คุณประโยชน์ รักษาอาการท้องผูก ช่วยระบาย
แนวคิด ต้มดื่มเป็นยาระบาย
แนวทาง ต้มลำต้นสดหรือแห้ง

วิธีการ
1.เลือกลำต้นชุมเห็ดเทศที่แก่จัด ล้างให้สะอาด ตัดเป็นท่อนๆ ขนาด 10 ซม.
2.ใช้ลำต้นหนักประมาณ 10 กรัม ต้มกับน้ำประมาณ 1,000 ลบ.ซม.ต้มให้เหลือน้ำ 500 ลบ.ซม.เติมเกลือเล็กน้อย ดื่มวันละ 1 แก้ว

นวัตกรรมด้านวัตถุ ยาระบายบรรจุขวด

ใบ
คุณสมบัติ มีกลิ่นฉุน
ศักยภาพ เป็นยาระบาย
คุณประโยชน์ รักษาอาการท้องผูก ช่วยระบาย
แนวคิด ต้มดื่มเป็นยาระบาย
แนวทาง ต้มใบสดหรือแห้ง

วิธีการ
1.เลือกใบชุมเห็ดเทศที่แก่จัด ล้างให้สะอาด
2.ใช้ใบ 8 – 10 ใบ ต้มกับน้ำประมาณ 1,000 ลบ.ซม.ต้มให้เหลือน้ำ 500 ลบ.ซม.เติมเกลือเล็กน้อย ดื่มวันละ 1 แก้ว

นวัตกรรมด้านวัตถุ ยาระบายบรรจุขวด

ใบ
คุณสมบัติ มีกลิ่นฉุน
ศักยภาพ เป็นยาระบาย
คุณประโยชน์ รักษาอาการท้องผูก ช่วยระบาย
แนวคิด ทำยาชงเพื่อเป็นยาระบาย
แนวทาง ตากใบชุมเห็ดเทศให้แห้ง

วิธีการ
1.เลือกใบชุมเห็ดเทศที่แก่จัด 8–12 ใบ ตากให้แห้ง
2.บดใบที่ตากแห้งแล้วให้เป็นผง
3.ชงกับน้ำเดือด โดยใช้ผงชุมเห็ดเทศ 20 กรัม ต่อน้ำ 250 ลบ.ซม.

นวัตกรรมด้านวัตถุ บรรจุซอง

ใบ
คุณสมบัติ มีกลิ่นฉุน
ศักยภาพ เป็นยาระบาย
คุณประโยชน์ รักษาอาการท้องผูก ช่วยระบาย
แนวคิด ทำยาลูกกลอน
แนวทาง บดให้แห้งเป็นผง ผสมน้ำผึ้งปั้นเป็นลูกกลอน

วิธีการ
1.เลือกใบชุมเห็ดเทศที่แก่จัด 10–15 ใบ ตากให้แห้ง
2.บดใบที่ตากแห้งแล้วให้เป็นผง
3.นำผงใบชุมเห็ดเทศผสมกับน้ำผึ้ง ปั้นเป็นลูกกลอนขนาดเท่าปลายนิ้วก้อย
4.รับประทานครั้งละ 3 เม็ดก่อนนอนหรือเมื่อมีอาการท้องผูก

นวัตกรรมด้านวัตถุ ยาลูกกลอนรสน้ำผึ้งผสมมะนาว

ใบ
คุณสมบัติ มีกลิ่นฉุน
ศักยภาพ เป็นยาระบาย
คุณประโยชน์ รักษาอาการท้องผูก ช่วยระบาย
แนวคิด ยาทาแก้เกลื้อน
แนวทาง ใช้ใบชุมเห็ดเทศสด ตำให้ละเอียดผสมกระเทียมและปูนแดงทาบริเวณที่เป็นกลากเกลื้อน

วิธีการ
1.นำใบชุมเห็ดเทศสด 8 – 10 ใบ มาล้างให้สะอาด
2.ตำใบชุมเห็ดเทศที่ล้างสะอาดแล้วให้ละเอียดเติมน้ำลงเล็กน้อย
3.นำหัวกระเทียมสด 3–4 กลีบ ผสมปูนแดงเล็กน้อย ตำผสมกันให้ละเอียดนำไปทาบริเวณที่เป็นกลากเกลื้อน 3–4 วัน หรือจนกว่าจะหาย

นวัตกรรมด้านวัตถุ ทำเป็นครีม

ใบ
คุณสมบัติ มีกลิ่นฉุน
ศักยภาพ เป็นยาระบาย
คุณประโยชน์ รักษาอาการท้องผูก ช่วยระบาย
แนวคิด ทำน้ำมันหอมระเหย
แนวทาง สกัดสารจากใบชุมเห็ดเทศ ด้วยแอลกอฮอล์ 90 %

วิธีการ
1.นำใบชุมเห็ดเทศ 8 – 10 ใบ มาล้างให้สะอาด
2.ตำใบชุมเห็ดเทศที่ล้างสะอาดแล้วให้ละเอียดเติมแอลกอฮอล์ 90 % ให้ท่วมคนให้เข้ากันปล่อยทิ้งไว้ 1 ชั่วโมง แยกสารที่สกัดได้บรรจุใส่ใน หลอดทดลอง ปิดจุกยางให้สนิท นำไปทาบริเวณที่เป็นกลากเกลื้อน วันละ 2–3 ครั้ง จนกว่าจะหาย

นวัตกรรมด้านวัตถุ บรรจุขวด

ผิวใบ
คุณสมบัติ ผิวใบสาก มีขนจำนวนมาก
ศักยภาพ ยึดเกาะของสิ่งมีชีวิตอื่น
คุณประโยชน์ ใช้เป็นที่วางไข่ของผีเสื้อ
แนวคิด ทำที่วางไข่ของตัวไหม
แนวทาง เลียนแบบโครงสร้างผิวใบชุมเห็ดเทศทำผ้าเช็ดพื้น

วิธีการ
1.นำเศษผ้าที่มีลักษณะผิวไม่มันเย็บต่อกันเป็นผืน
2.ทำด้ามเพื่อให้ใช้งานได้สะดวก
3.ดึงผิวเศษผ้าให้เป็นขุยๆ
4.ทดลองนำไปถูพื้นห้องที่แห้ง

นวัตกรรมด้านวัตถุ ทำผ้าเช็ดฝุ่น

ดอก
คุณสมบัติ มีกลิ่นฉุน
ศักยภาพ เป็นยาระบาย
คุณประโยชน์ รักษาอาการท้องผูก ช่วยระบาย
แนวคิด รับประทานดอกสด ลวกหรือต้มเพื่อเป็นยาระบาย
แนวทาง รับประทานดอกสด ลวกหรือต้ม

วิธีการ
ใช้ดอกสดประมาณ 3 ช่อ ลวกหรือต้มรับประทานกับน้ำพริกเป็นยาระบาย

นวัตกรรมด้านวัตถุ ดองดอกสดบรรจุขวด

2.ด้านสิ่งไม่มีชีวิต

ดิน
คุณสมบัติ เป็นที่ยึดเกาะของต้นไม้
ศักยภาพ ปลูกต้นไม้
คุณประโยชน์ ช่วยให้ต้นไม้เจริญเติบโต
แนวคิด เพาะพันธุ์ต้นไม้
แนวทาง เพาะพันธุ์ไม้ในถุงดำ แปลงเพาะปลูก

วิธีการ
1.นำดินร่วนบรรจุลงในถุงดำ เกือบเต็มถุง
2.นำเมล็ดพรรณไม้แช่น้ำ 1 คืน เพาะเมล็ดในถุงดำที่เตรียมไว้ รดน้ำทุกวันจนกว่าต้นกล้าจะเจริญเติบโต

นวัตกรรมด้านวัตถุ บรรจุลงถุงดำพร้อมที่จะปลูก

สรุปผลการเรียนรู้ในงานสวนพฤกษศาสตร์

1.นักเรียนมีองค์ความรู้เกี่ยวกับสรรพสิ่งรอบกายที่เยาวชนควรมีขึ้นในตนเอง
2.พืช สัตว์ ตลอดจนทรัพยากรดิน น้ำ หิน แร่ธาตุย่อมต้องพึ่งพาอาศัยกันเพื่อความอยู่รอด เป็นอาหาร ที่อยู่อาศัย เป็นยา เครื่องนุ่งห่มอันเป็นปัจจัย 4
3.ควรอนุรักษ์ พัฒนา สิ่งที่มีอยู่ในสภาพสมดุลไม่มากหรือน้อยเกินไป
4.สรรพสิ่งย่อมรักชีวิต ลูกหลานแผ่พันธุ์ ต้องปรับตัว เราไม่ควรเบียดเบียน ทำลายให้เขา สูญสิ้นไป เช่น ฆ่าเพลี้ย ฆ่าหนอน จนไม่มีให้ลูกหลานเพิ่ม ได้คิดแต่ว่าเคยมีในโลก เหมือนไดโนเสาร์ที่สูญพันธุ์ไป
5.เกิด แก่และตายเป็นสัจจะธรรม ไม่มีสิ่งใดดำรงชีวิตได้ตลอดไป เมื่อถึงเวลา ควรทำใจให้ยอมรับวางเฉยยอมรับการเปลี่ยนแปลงคุมอารมณ์ไม่ทุกข์สุขเกินไป